#

Trong thời gian nghiên cứu sinh tại Singapore và Malaysia, PhD.Putra Podam (Văn Ngọc Sáng, Muhammad Budi, Santichai, Yutthana,...) đã tham gia báo cáo tại nhiều hội thảo khoa học trong và ngoài nước. Đăng gần 50 bài viết trên Tạp chí Quốc tế (International Journal) ở nhiều nước khác nhau, như: America, Canada, Indonesia, Malaysia, Singapore, Thailan, Vietnam, Jordan, UAE,...với nhiều nhà xuất bản như: American Scientific Publisher, Canada Center of Science and Education Publisher, Jurnal Pendidikan Nusantara Publisher, Springer  Singapore Publisher, Science Publishing Corporation (SPC) Publisher. Jordan Amman Publisher, Information international interdisciplinary journal: SCOPUS, SCOPUS Indexed Journal, Published by Sains Humanika. San Francisco,...

#

Chiến tranh Đế quốc Khmer - Champa là một loạt các cuộc xung đột kéo dài từ giữa thế kỷ thứ 10 đến đầu thế kỷ thứ 13. Cuộc đụng độ đầu tiên vào năm 950 khi quân đội Khmer cướp phá tiểu quốc Kauthara của Champa. Căng thẳng giữa Đế quốc Khmer và Champa lên đến đỉnh điểm vào giữa thế kỷ thứ 12 khi cả hai đã triển khai quân đội dã chiến và tiến hành các cuộc chiến tranh tàn khốc. Đế quốc Khmer do dưới áp lực ngày càng gia tăng từ Champa đã rút lui khỏi việc chiếm đóng Champa vào năm 1220 và kể từ đây cuộc xung đột giữa đế quốc Khmer và vương quốc Champa mới chính thức kết thúc.

#

Jaya Indravarman III (1139-1145). Vị vua Champa (Raja-di-raja), theo tôn giáo Hinduism, sinh ra tại Vijaya- Champa và qua đời năm 1145 tại Vijaya-Champa. Tên Jaya Indravarman, hoàng tử Dav Veni Laskmi Sinyang. Vua cha Harivarman V (cha nuôi). Vua Harivarman V là vị vua trước không có người thừa kế nên thoái vị vào năm 1129. Con nuôi của nhà vua tên Po Sulika được phong làm Thái tử Champa vào năm 1133, hiệu Jaya Indravarman III. Theo các bia ký tại Đồng Dương và Po Ina Nagar, Jaya Indravarman III sinh năm 1106, được nhận vào hoàng tộc năm 1129 tước hiệu Devaraja, được phong vương (Yuvaraja) năm 1133.

#

Vua Champa, Harivarman IV (1074-1080), tên thật là Prince Thang (Hoàng tử Thang), tên tiếng Phạn Vishnumurti, Madhavamurti, Devatamurti. Tên hiệu: Yang Po Ku Vijaya Sri Harivarmmadeva. Vị vua Champa (Raja-di-raja), theo tôn giáo Hinduism. Ông sinh ra tại Quảng Nam (Champa) và mất 1081 tại Indrapura. Cha ông là một quý tộc thuộc họ Dừa (các bộ tộc phía bắc), còn mẹ ông là thành viên của họ Cau (các bộ lạc phía nam) mà dân chúng Panduranga cho là dòng vương tôn chân truyền của vương quốc Champa. Hoàng tử Thang rất tự hào về nguồn gốc xuất thân của mình, vì luôn tự nhận là sự kết hợp của hai bộ tộc lớn nhất của Champa: cha là Pralaysvara Dharmaraja, dòng Narikelavansa thuộc đẳng cấp Ksatriya, bộ tộc Dừa ở Amaravati; mẹ thuộc dòng Kramukavansa, đẳng cấp Brahman, bộ tộc Cau ở Panduranga.

#

Năm 946, vua Khmer là Rajendravarman II (944-968) cùng binh lính từ Angkor đánh thẳng vào Kauthara-Champa (Aia Terang-Nha Trang), cướp nhiều châu báu trong đó có tượng nữ thần Bhagavati bằng vàng (Bhagavati là nữ thần Yang Pu Nagara, là vị thần bảo vệ xứ sở, biểu tượng uy quyền của Champa). Sau đó, lực lượng Champa vùng dậy phản công, đánh bại và đẩy lùi đoàn quân Khmer.  Một năm sau, vua Indravarman III tìm cách tái lập lại mối quan hệ ngoại giao với Trung Hoa.

#

Sơ yếu lý lịch của Văn Ngọc Sáng (Putra Podam) Họ và tên: Văn Ngọc Sáng

#

Chế Mân (Jaya Simhavarman III), trị vì (1285-1307), là vị vua Champa (Raja-di-raja) theo tôn giáo Islam, sắc tộc: Raday (Rhade, Jarai), tên R'cam Mal (hoàng tử Harijit), Raja Kembayat. Sinh ra tại Vijaya-Champa và qua đời tại Vijaya-Champa. Các vợ gồm: Bhaskaradevi (công chúa người Islam tại Java-Indonesia), Tapasi (công chúa tiểu vương Yavadvipa người Islam tại Mã Lai), Paramecvari (Huyền Trân, công chúa Đại Việt). Vua cha là Indravarman V và người mẹ Gaurendraksmi. Năm 1285, khi vua cha Indravarman V mất, hoàng tử Harijit lên ngôi, hiệu Jaya Simhavarman III (Chế Mân), đặt kinh đô tại Vijaya. Theo cách gọi của tộc người Rhade và Jarai tại vùng Vijaya-Degar là R'čam Mal (R'cam Mal là hoàng tử Harijit), con trai của vua Indravarman V và hoàng hậu Gaurendraksmi, lên ngôi lấy vương hiệu là Jaya Simhavarman III, mà tài liệu Trung Quốc gọi là Pou Ti, Raja Kembayat, đức vua Chế Mân, trong quyển "Bidasari and The Djinn" của Ninot Aziz. Là vị vua thứ 12 của Triều đại thứ 11 vào thế kỷ 13. Trị vì từ năm 1285-1307. Kế nhiệm từ vua cha là quốc vương Champa, Indravarman V, đã từng lãnh đạo chống quân Mông Cổ, mà nhà thương thuyền Âu Châu là Marco Polo, nhân dịp ghé thăm Champa vào năm 1288 có nhắc đến.

#

Trong tôn giáo Islam, đấng Thiên Chúa Allah có 99 tên gọi (al-asmāʼ al-ḥusná có nghĩa là: "Những cái tên tốt nhất"). Mỗi trong số đó đều gợi lên một thuộc tính riêng biệt của Ngài. Tất cả tên gọi đó đều đề cập đến Allah, tên của Đấng tối cao và toàn diện. Trong số 99 cái tên của Allah, tên gọi quen thuộc nhất và phổ biến nhất là "Đấng Rất Mực Độ Lượng" (al-raḥmān) và "Đấng Rất Mực Khoan Dung" (al-raḥīm). Trong thuyết Độc Thần, Thượng Đế không có danh xưng, người Mỹ gọi là God, người Do Thái gọi là Jehovah (Giê-hô-va), người Ả Rập gọi là Allah, người Mã Lai gọi là Tuhan, người Chăm gọi là Po. Để dễ hiểu ta hãy so sánh với từ Po của người Chăm thì Allah chính là Po, trong tiếng Chăm Po khi dùng để nói về Thần linh thì nó là một danh từ chung chứ không phải tên của một Đấng Thần linh. Khái niệm về một Đấng Tối cao hay Thượng đế là đa dạng, với các tên gọi khác nhau phụ thuộc vào cách nhìn nhận của con người về vị thần này, …ở đây chỉ đề cập đến khái niệm về Thiên Chúa Allah hay Thượng đế Allah.

#

Sau khi Po Jatamuh qua đời, em trai của ông là Wan Daim, trước đây là Datu Negeri Jambu, được phong làm Vua Champa với tước hiệu Po Top. Năm 1692, ông tìm cách nổi dậy chống lại chế độ Nguyễn sau khi liên minh với cha mình là Po Ibrahim đang ở Campuchia và sau đó xảy ra cuộc tấn công đồng thời vào đất nước và biên giới Campuchia. Tuy nhiên, Wan Daim đã chết trong chiến tranh và cùng gia đình rút lui về Patani, trong khi cha ông là Po Ibrahim đã già qua đời ở Campuchia và được chôn cất tại Kampong Brek Bak. Các vị vua Champa sau đó không còn chủ quyền cho đến khi Vương quốc Champa bị xóa bỏ dưới sự trị vì của vị vua Po Chong Chan.

#

Hroi là một dân tộc thiểu số đa phần ở khu vực tỉnh Phú Yên và Bình Định. Dân tộc Hroi lần đầu tiên được các nhà nghiên cứu biết đến vào năm 1933. Trên phương diện lịch sử Hroi là một thần dân của vương quốc Champa như: Jarai (Jrai), Rhade (Raday, Ede), Cham (Chàm), Churu (Chru), Raglai (Glai), Bahnar, Kaho, Haroi (Hroi), Hre, Sedang, Jeh, … Ngày nay, dân tộc Hroi đã bị gán ghép thành chi nhánh của dân tộc Chăm. Các nhà nghiên cứu vô tình đã xóa sổ một dân tộc đã tồn tại hàng nghìn năm, nay trở thành tên của dân tộc khác vào thế kỷ 20, thật đáng tiếc. Theo Ts.Putra Podam, Hroi là một dân tộc riêng lẻ thuộc thần dân Champa, Hroi không phải là dân tộc Cham.