Ramadan là tên gọi tháng thứ 9 của Islam lịch, là tháng thực hiện lễ thức Chay tịnh. Tên gọi theo Ả Rập: رَمَضَان được phiên âm Rumi quốc tế Ramadan, tuy nhiên tại một số quốc gia, tên gọi này được phát âm và phiên âm lệch nhau tùy theo mỗi dân tộc và khu vực như: Ramadan, Ramandan, Ramadhan, Ramadon, Ramazan, Ramawan,…người Thái phát âm thành Ramadhon, người Malay phát âm thành Ramadhan, người Thổ Nhĩ Kỳ phát âm “z” thành Ramazan, người Chăm phát âm thành Ramawan hay Ramâwan,…Tuy việc phát âm và phiên âm khác nhau ở mỗi dân tộc, nhưng khi ghi (viết) họ phải ghi đúng theo phiên âm tên Quốc tế là Ramadan. |
Trong giáo lý Hồi giáo (Bani Islam) nói chung và Bani Awal nói riêng vấn đề hiếu thảo với cha mẹ là điều bắt buột. Khi cha mẹ đã về già, tính tình của người già thường thay đổi và khó chịu, nhưng bổn phận làm con phải cố gắng và hết lòng chăm sóc cha mẹ. Trong Thiên kinh Koran Thượng đế Allah có nhắc nhở, nếu con cái bất hiếu với cha mẹ, thì Allah sẽ không tha thứ cho người đó. |
Tháng Ramadan (Ramawan), giáo sĩ (Acar) tăng cường liên hệ với Allah và thực hiện nhiệm vụ của lòng sùng mộ phù hợp với giáo lý của Thiên kinh Koran. Thực thi tính kiên nhẫn và quyết tâm. Khuyến khích các nguyên tắc đạo đức bằng sự chân thành, giữ cho bản thân tránh xa khỏi thói kiêu căng. Ủng hộ những phẩm chất tốt, đặc biệt là tính trung thực và đáng tin cậy. Khuyến khích cá nhân bỏ được những thói quen xấu và thay đổi hoàn cảnh tốt lên. Rộng lượng, hiếu khách và thân thiện. Củng cố tình đoàn kết huynh đệ giữa các giáo sĩ (Acar) và tín đồ người dân. Giữ gìn trật tự và tuân thủ các giá trị của thời gian. Cân bằng nhu cầu về thể chất và tinh thần. |
Đối với người Chăm theo hệ phái Bani Awal (Hồi giáo), sau khi tảo mộ xong, một số gia đình có thể tổ chức thực hiện lễ muk kei trong hai ngày (không nhất thiết gia đình nào cũng tổ chức, thường thì chủ họ hoặc chủ gia đình lớn mới làm) để tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên. Đây là hình thức gần như cúng gia tiên của người Việt, nhưng với người Chăm Bani Awal đây chỉ là hình thức tưởng nhớ đến tổ tiên chứ không phải thờ phượng tổ tiên (Muk Kei) hay thờ phượng yang thần, vì trong nhà của Chăm theo Bani Awal không lập bàn thờ tổ tiên (điều cấm kỵ). Harei Muk Kei chỉ là lễ tục tưởng nhớ, lễ báo phước đến tổ tiên trước ngưỡng Ramadan (Ramawan) đang đến, các giáo sĩ (Acar) chỉ đọc Thiên kinh Koran và du-a khác cho các linh hồn dưới ngôi mộ sớm được siêu thoát. Đây cũng là dịp mọi người trong gia đình, bạn bè về sum họp và cầu mong được Allah phù hộ độ trì. |
|
Hành động bạo lực không còn là yếu tố cơ bản để hà hiếp nhân dân trong thế kỷ 21 này, vì rằng ngày nay nhân loại đang hướng đến một mục tiêu nhân tâm đại đồng để cùng sống chung hoà bình hạnh phúc nên chỉ có chính quyền độc tài mới dùng đến bạo lực để đàn áp nhân dân. Ngày nay, toàn thể người dân Việt đều ý thức nhận biết đất nước Việt Nam là một quốc gia đa chủng tộc, đa tôn giáo và đa văn hoá, nên một khi chính quyền thừa nhận điều đó thì việc cai trị đất nước đòi hỏi phải sáng suốt thiết thực và công bằng, bằng không thì vấn đề có thể trở nên khó lường theo lời nhận định trong bài viết của ông Trần Khải đã so sánh vụ việc Kosovo với các nhóm dân tộc ở Việt Nam đăng trong Việt Báo ngày 2/19/2008 nói "...điều quan trọng không phải là bạo lực đàn áp...mà cần biến Việt Nam thành vùng đất của đối thoại gắn bó, cảm thông và chia sẻ, nơi đó ai cũng có tiếng nói được tôn trọng....bằng không đất nước Việt Nam sẽ cắt thành bốn mảnh..." Thực vậy, chính quyền Việt Nam nên học bài học về đà tiến của Hoa Kỳ một quốc gia đa chủng nhưng lành mạnh, giầu có và tiến bộ vượt bực, nhưng nó không cần thiết cho chính quyền Việt Nam phải có những chính sách sáng suốt như hiệp chủng quốc Hoa Kỳ dành nhiều ân huệ ưu tiên cho dân bản địa của họ, mà một khi Việt Nam thực thi được việc này thì đây là một ân xủng to lớn đối với các dân tộc bản địa tại Việt Nam, qua đó nó còn chứng minh cho thần dân Champa thấy Việt Nam không còn coi dân tộc này là một dân tộc ngoại lệ giữa rừng dân Việt đa số với hơn 85 triệu dân. |
Tôn giáo là lĩnh vực luôn nhạy cảm, luôn thu hút sự tò mò, sự chú ý của dư luận trong cộng đồng Chăm nói riêng và thế giới bên ngoài. Đây cũng là lĩnh vực dễ bị lợi dụng vào các hoạt động gây chia rẽ dân tộc, tôn giáo, gây mất ổn định tình hình địa phương và xã hội. Vì vậy, định hướng hòa giải tôn giáo, tín ngưỡng hay đức tin là cần đưa ra sự thật, lý giải hợp tình hợp lý khoa học nhằm làm rõ và cho tín đồ hiểu được đâu là chân lý và đâu là âm mưu của thế lực buôn bán văn hóa Chăm. Đồng thời góp phần làm ổn định và tin tưởng lẫn nhau, sống chan hòa tốt đời đẹp đạo giữa các tôn giáo hay đức tin riêng của mọi người. |
Thiên kinh Koran của Islam toàn bộ có 30 chương (Juz) bao gồm 114 bài (Surah). Các tín đồ Islam tin rằng Thiên kinh này được mặc khải thông qua thiên thần Jibril (Gabriel) đến cho Thiên sứ Muhammad. Do Thiên sứ Muhammad là người không biết chữ, nên mỗi câu Thiên kinh được mặc khải cho 5 người khác phải học thuộc lòng cả 30 chương, những vị này được gọi là Hafis và rất được tôn trọng. Ngoài ra Thiên kinh Koran còn ghi chép lại trên vỏ cây, tấm gỗ, da lạc đà, vải, … Quyển Thiên kinh trọn vẹn đầu tiên ra đời được sắp xếp lại với phần mở đầu là surah Al-Fatihah (khai đề), …surah An Nas, và … |
Tất cả các loại khăn vấn đội trên đầu trong thế giới Islam gọi là Serban hay Turban, Chăm Nam bộ hay Chăm Kampuchia gọi là Sal, còn Chăm Ninh Thuận hay Bình Thuận gọi là “khen jram”. Khen jram, là loại khăn vấn đầu có hai tua đỏ ở hai bên (bruei tangi bhong), hàng ngày Acar thường vấn thêm một lớp bên ngoài “khen halang”. Đặc biệt “khen halang” không được vấn khi vào thánh đường, phải lấy xuống để trên vai. Khi nào đi ra ngoài (ra khỏi thánh đường) thì mới dùng “khen halang”. Đây là nét văn hoá của Islam. “Khen halang” vấn bên ngoài là loại Serban của Rasullalah (S.A.W), đây là Sunnah thường thấy trong cách ăn mặc của người Islam. Vấn khăn trên đầu thì là Sunnah, các dân tộc khác nhau có nhiều kiểu vấn khăn khác nhau. Ngay cả các quốc gia Ả Rập (Arab) cũng có các kiểu vấn khăn riêng của mình. Tóm lại Islam không có quy chuẩn phải vấn khăn như thế nào mà chỉ vấn thế nào cho đẹp và phù hợp với văn hóa dân tộc. |
Hồi giáo Awal chỉ có giáo sĩ (Acar) mới Solat (cầu nguyện) trực tiếp Allah, còn tín đồ Awal thông thường (Gahéh) thì không thực hiện Solat. Trong khi mọi tín đồ của Islam đều cầu nguyện trực tiếp Allah. Việc cạo đầu của giáo sĩ Acar Awal là nét Sunat của Islam. Tương tự, tín đồ Islam bình thường thì không cạo tóc, nhưng tín đồ theo học về tôn giáo (agama) nhất là những người học Tahfiz (học thuộc nguyên một cuốn Thiên kinh Koran) thì rất thường cạo tóc và họ không để tóc dài quá vài cm. Tín đồ Islam (nam) khi đi hành hương Haji (tháng 12 lịch Islam) hoặc làm Umrah (11 tháng còn lại) tại Makkah bắt buộc phải cắt tóc sát ngắn hoặc Sunat (không bắt buộc nhưng làm sẽ được ân phước), phải cạo toàn bộ tóc trên đầu bằng dao cạo. |
Theo Ts.Putra PoDam cho biết, ông ta xuất thân từ làng Chăm theo Bani Awal thôn Bình Minh xã Phan Hòa, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận. Cả gia đình ông ta là người Chăm theo Bani Awal. Trong thời gian sinh sống làm việc tại Trường Đại học Tây Nguyên, ông ta cũng là tín đồ Bani Awal, hiện nay ông ta đang định cư tại Hoa Kỳ cũng tham gia sinh hoạt Hội Champa Bani Quốc tế do bà Từ Thị làm Chủ tịch. Ông cũng giải thích thêm, giấy CMND đăng ký tại tỉnh ĐăkLắk, do danh mục tôn giáo không có đạo Bani Awal mà chỉ có Islam và Balamon, là người Chăm Bani Awal nên ông phải chọn tôn giáo Hồi giáo (Islam). Cũng như trong thời gian nghiên cứu sinh tại Đại học Malaysia ông tham gia nhiều hoạt động xã hội ở nước sở tại và phụ trách Trưởng Ban Cộng đồng người Việt tại đây. |