Một quy định của Islam được lưu giữ trong Akhar Bani của cộng đồng Cham Bani (tín đồ theo Agama Awal).

Trong Islam, mọi hành động của người tín đồ đều có phép tắc (Adab) nhằm thể hiện sự tôn kính đối với Allah và những nơi linh thiêng. Một trong những phép tắc căn bản là cách bước chân khi vào và ra khỏi Masjid (tiếng Cham gọi là Magik - Thánh đường).

Điều đáng chú ý là quy định này không chỉ được ghi nhận trong Thiên kinh Al-Qur'an và truyền thống Sunnah của Nabi Muhammad ﷺ, mà còn được lưu giữ trong Akhar Bani của cộng đồng Cham Bani (Agama Awal).

Theo cách gọi truyền thống của người Cham, Akhar Bani có nghĩa là Thiên kinh Al-Qur'an (Koran). Tên gọi này không chỉ được sử dụng trong cộng đồng Cham Bani mà còn được cộng đồng Cham Islam (Sunni) ở Nam Bộ sử dụng. Đối với các vị Imam, Hakim và giáo sĩ Cham Islam, khi nói đến Thiên kinh Al-Qur'an cũng thường gọi là Akhar Bani. Điều đó cho thấy Akhar Bani là tên gọi truyền thống của Thiên kinh Al-Qur'an trong tiếng Cham, chứ không phải chỉ là tên gọi riêng của một cộng đồng hay một hệ chữ.

Các vị Acar từ nhiều thế kỷ trước đã học Thiên kinh Al-Qur'an bằng nguyên văn tiếng Ả Rập, đồng thời chép lại và truyền dạy Thiên kinh ấy theo truyền thống của cộng đồng Cham. Bên cạnh nguyên văn bằng chữ Ả Rập, các vị Acar còn ghi phần giải thích bằng Akhar Thrah để tín đồ dễ đọc, dễ hiểu và thực hành trong đời sống tôn giáo. Nhờ vậy, nhiều giáo huấn của Islam vẫn được bảo tồn trong truyền thống Cham Bani cho đến ngày nay.

Akhar Bani ghi rõ quy định

Trong Akhar Bani, phần giải thích bằng Akhar Thrah ghi:

1. Yah tama (tame) sang magik pok kakai hanuak thileu puec ni...

Nghĩa là:

Khi bước vào Magik (Masjid - Thánh đường), phải bước chân phải vào trước.

Tiếp theo ghi:

2. Tel tubiak di sang magik pok kakai iu dileu puec ni...

Nghĩa là:

Khi đi ra khỏi Magik (Masjid - Thánh đường), phải bước chân trái ra trước.

Hai câu hướng dẫn ngắn gọn này thể hiện rất rõ phép tắc khi vào và ra khỏi Thánh đường theo giáo luật Islam.

Hình 1. Yah tama (tame) sang magik pok kakai hanuak thileu puec ni...Tel tubiak di sang magik pok kakai iu dileu puec ni...

Quy định này hoàn toàn phù hợp với Sunnah của Nabi Muhammad ﷺ

Theo Sunnah của Nabi Muhammad ﷺ, khi vào Masjid người Muslim bước chân phải trước và đọc lời cầu nguyện khi bước vào Thánh đường. Khi ra khỏi Masjid, người Muslim bước chân trái trước và đọc lời cầu nguyện khi rời Thánh đường.

Đây là Sunnah được ghi nhận trong các bộ Hadith xác thực và đã được người Muslim trên toàn thế giới thực hành liên tục từ thời Nabi Muhammad ﷺ cho đến ngày nay.

Islam cũng quy định rằng những việc cao quý, thanh sạch và đáng tôn kính nên bắt đầu bằng bên phải, như bước vào Masjid, mặc quần áo, mang giày, ăn uống và nhận đồ vật bằng tay phải. Ngược lại, khi rời khỏi nơi linh thiêng hoặc thực hiện những công việc thông thường thì bắt đầu bằng bên trái.

Đó là một phép tắc (Adab) được duy trì thống nhất trong toàn bộ thế giới Islam.

Một minh chứng về sự bảo tồn giáo huấn Islam trong Akhar Bani

Trong những năm gần đây, có ý kiến cho rằng Cham Bani là một tôn giáo riêng do người Cham hình thành và không có liên hệ với Islam hay thế giới Ả Rập.

Tuy nhiên, khi đối chiếu giữa Akhar Bani với Thiên kinh Al-Qur'an, Hadith và Sunnah của Nabi Muhammad ﷺ, có thể nhận thấy nhiều giáo huấn trong Akhar Bani hoàn toàn thống nhất với các quy định của Islam.

Quy định:

- bước chân phải khi vào Masjid / Magik (thánh đường);

- bước chân trái khi ra khỏi Masjid / Magik (thánh đường);

là một minh chứng tiêu biểu.

Đây không phải là một phong tục dân gian được hình thành ngẫu nhiên, mà là một phép tắc (Adab) của Islam đã được các vị Acar truyền dạy và lưu giữ trong Akhar Bani qua nhiều thế hệ.

Sự tương đồng giữa nguyên văn tiếng Ả Rập, phần giải thích bằng Akhar Thrah và giáo luật Islam hiện hành cho thấy các vị Acar xưa đã tiếp thu và truyền lại các giáo huấn của Islam bằng tiếng Cham để cộng đồng dễ học, dễ hiểu và dễ thực hành.

Gìn giữ di sản đúng với nguồn gốc lịch sử

Akhar Bani là một di sản tôn giáo và văn hóa vô cùng quý giá của cộng đồng Cham.

Việc nghiên cứu và đối chiếu Akhar Bani với Thiên kinh Al-Qur'an, Hadith và các nguồn Islam cổ điển không nhằm thay đổi truyền thống Cham Bani, mà nhằm làm sáng tỏ nguồn gốc của những giáo huấn đã được tổ tiên lưu giữ qua nhiều thế kỷ.

Hiểu đúng nguồn gốc sẽ giúp cộng đồng bảo tồn Akhar Bani một cách trung thực, khách quan và phù hợp với lịch sử hình thành của Agama Awal.

Hình 2. Yah tama (tame) sang magik pok kakai hanuak thileu puec ni (Khi bước vào Magik (Masjid - Thánh đường), phải bước chân phải vào trước). ...Tel tubiak di sang magik pok kakai iu dileu puec ni (Khi đi ra khỏi Magik (Masjid - Thánh đường), phải bước chân trái ra trước).

Kết luận

Từ những tư liệu còn lưu giữ trong Akhar Bani có thể khẳng định rằng quy định:

• Khi vào Magik (Masjid), bước chân phải vào trước.

• Khi ra khỏi Magik (Masjid), bước chân trái ra trước.

không phải là một tập tục địa phương hình thành ngẫu nhiên, mà là một phép tắc (Adab) của Islam đã được các vị Acar tiếp thu từ Thiên kinh Al-Qur'an và truyền thống Sunnah của Nabi Muhammad ﷺ, rồi lưu giữ và truyền dạy trong cộng đồng Cham Bani từ nhiều thế kỷ trước.

Đây là một minh chứng có giá trị cho thấy Akhar Bani không chỉ bảo tồn nguyên văn Thiên kinh Al-Qur'an bằng chữ Ả Rập, mà còn lưu giữ phần giải thích bằng Akhar Thrah, góp phần giúp nhiều thế hệ tín đồ Cham Bani hiểu và thực hành các giáo huấn của Islam trong đời sống tôn giáo.

Xem Video: Bước chân phải vào Magik.. bước chân trái ra khỏi Magik.

Tài liệu tham khảo

1. Al-Qur'an al-Karim.

2. Sahih al-Bukhari.

3. Sahih Muslim.

4. Sunan Abu Dawud.

5. Sunan al-Tirmidhi.

6. Akhar Bani (Thiên kinh Al-Qur'an), phần nguyên văn tiếng Ả Rập và phần giải thích bằng Akhar Thrah về quy định khi vào và ra khỏi Magik (Masjid).