Cộng đồng Cham Bani theo Agama Awal (Islam - Hồi giáo) đón mừng lễ Suk Muharam năm 1448 AH, đánh dấu thời khắc bước sang năm mới Hồi lịch.

Muharam là tháng đầu tiên của Hồi lịch (Hijri Calendar), hệ lịch âm dựa trên chu kỳ vận động của Mặt Trăng và được sử dụng rộng rãi trong thế giới Hồi giáo (Islam).

Năm nay, ngày 1 Muharam 1448 AH tương ứng với ngày 16 tháng 6 năm 2026 theo Dương lịch. Đây là ngày được nhiều quốc gia Hồi giáo công nhận là ngày đầu tiên của năm mới Hồi lịch. Tuy nhiên, do việc xác định thời điểm bắt đầu tháng mới phụ thuộc vào việc quan sát trăng non tại từng địa phương, một số quốc gia và cộng đồng Hồi giáo có thể bắt đầu tháng Muharam vào ngày 17 tháng 6 năm 2026.

Đối với cộng đồng Cham Bani theo Agama Awal, Muharam không chỉ mở đầu một năm mới Hồi lịch mà còn là dịp để tín đồ cùng nhau cầu nguyện, tưởng nhớ tổ tiên, củng cố tinh thần đoàn kết cộng đồng và hướng đến những điều tốt đẹp trong năm mới.

Trong truyền thống Cham Bani, ngày thứ Sáu được gọi là Suk. Từ này có liên hệ với Srukra trong tiếng Cham cổ (Keling: Śukra), tên gọi ngày thứ Sáu trong hệ thống lịch có nguồn gốc từ văn minh Ấn Độ cổ. Trong thế giới Hồi giáo, ngày này tương ứng với Jumaat trong tiếng Malaysia, Jumat trong tiếng Indonesia và Yawm al-Jumu‘ah (يوم الجمعة) trong tiếng Ả Rập. Đây là ngày thiêng liêng nhất trong tuần đối với người Hồi giáo, là thời điểm tín đồ tập trung tại Thánh đường để cầu nguyện và nghe thuyết giáo. Vì vậy, ngày thứ Sáu đầu tiên của năm mới Hồi lịch mang ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng Cham Bani.

Trong tiếng Cham, hoạt động đọc kinh hoặc thuyết giáo vào ngày thứ Sáu được gọi là Ndik Suk. Trong đó:

- Suk (ꨦꨭꩀ): ngày thứ Sáu.

Do đó, Ndik Suk (ꨙꨪꩀ  ꨦꨭꩀ)  có thể được hiểu là nghi lễ đọc kinh, giảng đạo hoặc thuyết giáo trong ngày thứ Sáu.

 Tại các địa phương có cộng đồng Cham sinh sống như Ninh Thuận, Lâm Đồng (trước đây là Bình Thuận), Thành phố Hồ Chí Minh, An Giang, Tây Ninh và Đồng Nai, tín đồ tập trung về các Thánh đường (Masjid, Magik) để cầu nguyện nhân dịp Suk đầu tiên của năm mới Hồi lịch.

Tại Bình Thuận (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng), lễ Suk Muharam năm 1448 AH được tổ chức vào ngày 19 tháng 6 năm 2026, nhằm ngày thứ Sáu (Suk; tiếng Malaysia: Jumaat), tại thôn Thanh Kiết, xã Hồng Thái. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện chính quyền địa phương, Hội đồng Sư cả Hồi giáo Bani tỉnh cùng đông đảo chức sắc và tín đồ Cham Bani trong khu vực.

Lễ Suk Muharam đã diễn ra trang trọng, thành công tốt đẹp trong không khí đoàn kết, hòa hợp và gắn kết cộng đồng, thể hiện bản sắc văn hóa – tôn giáo đặc trưng của cộng đồng Cham Bani tại Việt Nam.

Hình 1. Lễ Suk Muharam năm 1448 AH được tổ chức vào ngày 19 tháng 6 năm 2026, nhằm ngày thứ Sáu (Suk; tiếng Malaysia: Jumaat), tại thôn Thanh Kiết, xã Hồng Thái. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện chính quyền địa phương, Hội đồng Sư cả Hồi giáo Bani tỉnh cùng đông đảo chức sắc và tín đồ Cham Bani trong khu vực. Ảnh: Putra Podam.

I. Mười hai tháng của Hồi lịch

Hồi lịch gồm 12 tháng âm lịch. Do năm Hồi lịch ngắn hơn năm Dương lịch khoảng 10-11 ngày nên các tháng Hồi lịch không cố định theo mùa mà luôn dịch chuyển qua các năm.

1. Muharam

2. Safar

3. Rabi al-Awwal

4. Rabi al-Thani (Rabi al-Akhir)

5. Jumada al-Ula

6. Jumada al-Akhirah

7. Rajab

8. Sha‘ban

9. Ramadan

10. Shawwal

11. Dhu al-Qi‘dah

12. Dhu al-Hijjah

Tương ứng gần đúng với Dương lịch năm 1448 AH:

Muharam: tháng 6 - 7/2026

Safar: tháng 7 - 8/2026

Rabi al-Awwal: tháng 8 - 9/2026

Rabi al-Thani: tháng 9 - 10/2026

Jumada al-Ula: tháng 10 - 11/2026

Jumada al-Akhirah: tháng 11 - 12/2026

Rajab: tháng 12/2026 - 1/2027

Sha‘ban: tháng 1 - 2/2027

Ramadan: tháng 2 - 3/2027

Shawwal: tháng 3 - 4/2027

Dhu al-Qi‘dah: tháng 4 - 5/2027

Dhu al-Hijjah: tháng 5 - 6/2027

II. Ý nghĩa của tháng Muharam

Muharam (tiếng Ả Rập: المُحَرَّم - al-Muḥarram) là tháng đầu tiên của Hồi lịch và là một trong bốn tháng thiêng của Hồi giáo.

Tên gọi Muharam mang ý nghĩa:

- Thiêng liêng.

- Được tôn kính.

- Không được xâm phạm.

Trong truyền thống Hồi giáo, đây là thời gian của hòa bình, suy ngẫm, cầu nguyện và hướng thiện. Vì vậy, Muharam được xem là thời điểm thích hợp để khởi đầu một năm mới với tinh thần đoàn kết, nhân ái và lòng biết ơn đối với Allah.

III. Một số cách gọi không chuẩn từ Muharam của Cham Bani

Trong quá trình tiếp nhận và sử dụng các thuật ngữ Hồi giáo qua nhiều thế kỷ, cộng đồng Cham đã địa phương hóa cách phát âm một số từ gốc Ả Rập.

Đối với tên tháng Muharam, tại một số địa phương có thể gặp các cách gọi như:

A Murâm

Amưrâm

Âm Ha Râm

Ha Râm

Ma Ha Râm

A Hram

Amram

Muram

Đây là những dạng phiên âm dân gian hoặc cách đọc địa phương, phản ánh sự biến đổi ngữ âm tự nhiên trong quá trình truyền khẩu của cộng đồng Cham qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, đây không phải là cách viết chuẩn của tên tháng đầu tiên trong Hồi lịch quốc tế.

Tên chuẩn được sử dụng trong tiếng Ả Rập và trong hệ thống Hồi lịch hiện nay là:

Muharam (المُحَرَّم - al-Muḥarram)

Do đó, trong các tài liệu nghiên cứu, giáo dục, hành chính và truyền thông, nên sử dụng thống nhất cách viết Muharam nhằm bảo đảm tính chuẩn hóa và thuận lợi trong giao lưu với cộng đồng Hồi giáo quốc tế.

Nhân dịp năm mới Hồi lịch 1448 AH, xin kính chúc toàn thể cộng đồng và tín đồ Cham Bani theo Agama Awal một năm mới bình an, hạnh phúc, sức khỏe dồi dào, đoàn kết và nhận được nhiều phúc lành từ Allah.

SUK MUHARAM MUBARAK 1448 AH